Dobrze wiedzieć

Dodatkowe oszczędności emerytalne

  • Czy dodatkowa emerytura ma wpływ na emeryturę z ogólnego systemu ubezpieczeń?

    Wypłaty dodatkowych emerytur nie mają wpływu na emeryturę z ogólnego systemu ubezpieczeń.

  • Czy dodatkowe oszczędności emerytalne się dziedziczy?

    Tak, oszczędności te są własnością członka funduszu. W chwili jego śmierci suma oszczędności wraz z rekompensatą wzrostu cen i odsetkami dzielona jest pomiędzy prawnych spadkobierców i wypłacana według określonych reguł.

  • Czy emerytury zabezpieczają wystarczające dochody na starość? Czy muszę oszczędzać dodatkowo?

    Wypłaty z funduszy emerytalnych rzadko wystarczają, by zapewnić niezmieniony poziom dochodów. Dodatkowe oszczędzanie jest zatem bardzo wskazane, zaś dodatkowe oszczędności emerytalne to najkorzystniejszy sposób odkładania na dodatek do emerytury.

  • Czy jest jakaś różnica gdzie gromadzę moje dodatkowe oszczędności emerytalne?

    Wybierz instytucję, w której złożysz swoje oszczędności z rozwagą. Podmioty, którym wolno oferować dodatkowe oszczędzanie emerytalne proponują wiele sposobów oprocentowania i inwestowania. Warto zorientować się, co oferują poszczególni depozytariusze, jakie są ich koszty (początkowy, zarządzania oraz kierowania pakietem inwestycyjnym), by świadomie zdecydować gdzie złożyć swoje oszczędności. W przypadku niezadowolenia ze świadczonych usług lub wyników finansowych można depozytariusza zmienić.

  • Czy mogę skorzystać z dodatkowych oszczędności emerytalnych, jeśli moja zdolność do pracy ulegnie zmniejszeniu lub będę bezrobotny

    W przypadku długiej choroby bądź poważnego wypadku możesz to zrobić, zgodnie z określonymi zasadami. Nie możesz skorzystać z dodatkowych oszczędności emerytalnych z powodu bezrobocia.

  • Czy rozsądnie jest korzystać ze swoich praw do dodatkowego oszczędzania emerytalnego?

    Tak, zdecydowanie. Dodatkowe oszczędzanie emerytalne zapewnia lepszą sytuację finansową po zakończeniu pracy i dodatkowo ułatwia zakończenie pracy przed 70 rokiem życia. Poza tym, po te dodatkowe oszczędności można sięgnąć w przypadku choroby bądź wypadku. Dodatkowe oszczędności emerytalne są najbardziej opłacalną formą oszczędzania. W umowach zbiorowych znajduje się zapis, że pracodawcy mają obowiązek płacić 2% dodatkowej kwoty od pensji pracowników, o ile pracownik sam odkłada minimum 2%.

  • Czy wypłatę oszczędności dodatkowych trzeba uzgodnić z funduszem, czy też wypłata następuje automatycznie po uzyskaniu określonego wieku?

    Należy złożyć wniosek o wypłatę. Pobieranie dodatkowej emerytury można rozpocząć po ukończeniu 60 roku życia i oszczędności te można wybrać w całości, można też wypłaty rozłożyć.

  • Gdzie mogę zawrzeć umowę na tego typu dodatkowe oszczędzanie?

    Fundusze emerytalne, banki, kasy oszczędności i towarzystwa ubezpieczeniowe mogą mieć w swojej ofercie dodatkowe oszczędzanie emerytalne. Nie wystarczy zgłosić swojej chęci przynależności do dodatkowego oszczędzania emerytalnego u swego pracodawcy. Konieczne jest zawarcie umowy z instytucją zajmującą się prowadzeniem takiego oszczędzania. Jeżeli zmienimy pracę, ważne jest by skontaktować się z instytucją prowadzącą w celu sporządzenia umowy z nowym pracodawcą.

  • Jakie reguły dotyczą dodatkowego oszczędzania emerytalnego?

    Osoby otrzymujące pensje i samodzielnie prowadzące działalność gospodarczą mogą wpłacać do 4% z całości swych dochodów na dodatkowe oszczędzanie emerytalne. Obecnie obowiązuje tymczasowe obniżenie progu możliwości odpisów wpłat na indywidualne konta emerytalne z 4% do 2%, tj. do 1 lipca 2014 roku. W większości umów zbiorowych są zapisy o tym, że pracodawcy dopłacają 2% zarobków na oszczędności dodatkowe, o ile pracownik sam wpłaca minimum 2%.

  • Kiedy mogę wybrać moje dodatkowe oszczędności emerytalne?

    Pobieranie dodatkowej emerytury można rozpocząć po ukończeniu 60 roku życia. Dodatkowe oszczędności emerytalne można wybrać za jednym razem, w całości, można też rozłożyć wypłaty na życzenie właściciela oszczędności. Dozwolone jest wypłacenie dodatkowych oszczędności emerytalnych w całości w przypadku śmierci członka danego funduszu. W przypadku renty, wypłaty z dodatkowego funduszu emerytalnego rozkładane są w czasie. Dozwolone jest jednak wypłacenie całej kwoty za jednym razem, jeśli kwota oszczędności jest niska.

Emerytura

  • Czy dochody współmałżonka mają wpływ na wysokość emerytury z funduszu emerytalnego?

    Nie, po uwagę brane są jedynie wpłacane do funduszu składki.

  • Czy możliwy jest podział prawa do emerytury między współmałżonków lub osób w związkach zarejestrowanych?

    Tak, jest to możliwe zgodnie z określonymi regułami. Podział prawa do emerytury dotyczy tych osób, które pozostawały w związku małżeńskim lub zarejestrowanym związku. Podział prawa do emerytury powinien przebiegać według wzajemnego podziału, który ma być równy tzn. każdy ze współmałżonków bądź konkubentów powinien udzielić drugiemu tej samej części ze swojego prawa do emerytury. Dlatego też obydwie osoby muszą otrzymywać i dzielić swoją emeryturę. Możliwe jest odstąpienie współmałżonkowi do połowy swoich praw do emerytury.

  • Czy muszę składać podanie o przejście na emeryturę?

    Tak, należy złożyć podanie do funduszu emerytalnego o przejście na emeryturę. Jeżeli członek funduszu emerytalnego uzyskał prawo do emerytury, wystarczy złożyć podanie do tego funduszu, do którego ostatnio wpłacane były składki, lub tam gdzie ma się największe prawa. Fundusz zajmie się przesłaniem podania do pozostałych funduszy.

  • Czy otrzymam emeryturę z powszechnego systemu ubezpieczeń nawet jeśli uzyskałem prawo do emerytury w funduszu emerytalnym?

    Wypłaty z funduszy emerytalnych mogą mieć wpływ na świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeń. Wzajemne zależności ogólnego systemu ubezpieczeń i funduszy emerytalnych mogą być skomplikowane. Dochody współmałżonka, dodatkowe wypłaty z funduszu emerytalnego i zyski kapitałowe mają wpływ na wypłaty z powszechnego systemu ubezpieczeniowego. Dokładne informacje na temat prawa do zasiłków, rent i emerytur z powszechnego systemu ubezpieczeń można znaleźć na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Tryggingastofnun ríkisins www.tr.is).

  • Czy zyski kapitałowe mają wpływ na wysokość emerytury z funduszu emerytalnego?

    Nie. Prawa, które zyskałeś w funduszu poprzez płacenie składek nie ulegają zmianie, nawet jeśli posiadasz inne dochody np. zyski kapitałowe, inne pensje itd. Natomiast przy określaniu wypłat z powszechnego systemu ubezpieczeń, wszystkie dodatkowe dochody są brane pod uwagę, także wypłaty emerytalne z funduszy emerytalnych. Emerytury z funduszu emerytalnego mogą zatem obniżyć zasiłki z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

  • Czym różni się emerytura wypłacana z powszechnego systemu ubezpieczeń od emerytury z funduszu emerytalnego?

    “Twoje prawo do emerytury w funduszu emerytalnym zależy od wysokości wpłacanych składek. Ogólny system ubezpieczeń zapewnia wszystkim minimum emerytalne, również wtedy, gdy wpłaty do funduszu emerytalnego były niskie bądź żadne. Wszystkie pracujące osoby są zobowiązane do członkostwa w funduszu emerytalnym i do wpłacania określonego odsetka ze swoich poborów. Pracodawcy dopłacają określoną kwotę do składek swoich pracowników. Jeżeli osoba indywidualna nie znajdowała się na rynku pracy i przez to nie płaciła składek emerytalnych, lub płacone składki były niskie, to na przeciw jego potrzebom wychodzi ogólny system ubezpieczeń z wyższymi wypłatami emerytalnymi. Dokładne informacje na temat ogólnego systemu ubezpieczeń znajdują się na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Tryggingastofnun ríkisins), www.tr.is 

  • Kiedy mogę zacząć pobierać wypłaty z funduszu emerytalnego?

    Zależy to danego funduszu emerytalnego, ale zgodnie z ogólną zasadą można przejść na emeryturę między 62 a 70 rokiem życia. Pensje emerytalne wypłacane są co miesiąc, w równych kwotach do końca życia.. Dolna granica wieku nie jest taka sama dla każdego funduszu emerytalnego. Większość z nich określa ją na 67 lat. Możliwe jest przyspieszenie, bądź opóźnienie rozpoczęcia pobierania emerytury z funduszu emerytalnego. Najczęściej można przejść na emeryturę od 62 roku życia, natomiast w niektórych funduszach górnych granic wiekowych nie ma. Miesięczne kwoty wypłat emerytury zmniejszają się, bądź wzrastają zgodnie z tym czy przejście na emeryturę zostało przyspieszone czy opóźnione. Jeżeli członek funduszu emerytalnego zdecyduje się na przyspieszenie przejścia na emeryturę, otrzymuje ją wtedy przez dłuższy okres, ale w mniejszych kwotach. Jeśli natomiast przejdzie na emeryturę później, pobiera ją przez krótszy okres, za to miesięczne wypłaty są wyższe. To czy członek funduszu emerytalnego zyska bądź straci na decyzji odnośnie wcześniejszego bądź późniejszego przejścia na emeryturę, zależy od tego jak długo będzie żył.

Fundusze emerytalne

  • Czy mogę wybrać, do jakiego funduszu emerytalnego chcę należeć?

    Przynależność do funduszu emerytalnego określana jest przez umowy zbiorowe lub w umowie o pracę. Jeśli wykonywana praca nie jest objęta żadną umową zbiorową, bądź też uzgodnione warunki płacy nie są oparte o umowę zbiorową, pracownik może wybrać sobie fundusz emerytalny, zgodnie z zasadami określonymi przez poszczególne fundusze.

  • Dlaczego muszę płacić składki emerytalne?

    Na Islandii panuje system obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z nim, wszystkie osoby pracujące oraz prowadzące samodzielną działalność gospodarczą, w wieku od 16 do 70 lat, zobowiązane są do płacenia składek na fundusz emerytalny w wysokości 4% zarobków brutto. Twój pracodawca dopłaca zazwyczaj 8% od twoich zarobków brutto, a w niektórych przypadkach dopłaty pracodawcy są wyższe. Członkami danego funduszu emerytalnego są wszystkie osoby, które płacą, lub kiedyś płaciły, składki do tego funduszu. Celem funduszy emerytalnych jest zapewnienie swoim członkom emerytury do końca życia, a także zabezpieczenia ich i ich rodzin przed utratą dochodów w przypadku inwalidztwa (renty inwalidzkie i rodzinne na dzieci) lub śmierci (renty dla małżonka i na dzieci).

Kontrola i zabezpieczenia

  • Czy muszę coś zrobić, gdy rozpoczynam wpłaty na fundusz emerytalny?

    Dowiedz się, w jakim trybie nabywasz uprawnień w twoim funduszu. W jaki sposób narastają twoje prawa do emerytury i jak będą wyglądały po zakończeniu pracy? Jaką rentę otrzymasz w przypadku niezdolności do pracy na skutek wypadku lub choroby? Jaka renta będzie wypłacana twoim najbliższym, jeśli umrzesz? Skontaktuj się z funduszem emerytalnym uzyskaj informacje. Większość funduszy ma też strony internetowe, gdzie sprawdzić można oferowane uprawnienia.

  • Czy muszę kontrolować, czy mój pracodawca wpłaca składki do mojego funduszu emerytalnego?

    Twój fundusz emerytalny wysyła ci wykaz wpłat dwa razy w roku. Porównaj ten wyciąg z kwitami wypłat. Jeśli czegoś brakuje skontaktuj się z pracodawcą i poproś o wyjaśnienia, możesz też zwrócić się do funduszu emerytalnego z prośbą o ściągnięcie zaległych składek. Uprawnienia emerytalne opierają się na składkach uiszczonych. Większość funduszy oferuje też swoim członkom dostęp do zabezpieczonych stron internetowych, gdzie sprawdzić można wpłaty i nabyte uprawnienia. Zapewnij sobie dostęp do tych usług, aby na bieżąco móc śledzić wpłaty i uprawnienia.

  • Czy muszę uczestniczyć w zebraniach i kursach oferowanych przez mój fundusz? Czy nie lepiej przeznaczyć czas na coś innego?

    Chodź na coroczne zebrania walne i śledź działalność i wyniki finansowe twojego funduszu. Emerytura to ważne prawo i należy o nie dbać. Niektóre fundusze oferują też swoim członkom kursy poświęcone sprawom emerytalnym. Uczestnictwo w nich może być bardzo przydatne dla lepszej orientacji w tych zagadnieniach i ocenie, czy przewidywane uprawnienia będą wystarczające.

  • W jaki sposób mogę sprawdzać jak narastają moje prawa do emerytury?

    Sprawdzaj na otrzymywanych wyciągach, jak narastają moje prawa do emerytury. Wyciągi podają też, jak wyglądać będzie twoja emerytura w chwili przejścia na emeryturę, przy założeniu kontynuacji wpłat. Jeśli wydaje ci się, że emerytura nie będzie wystarczająca, należy zacząć oszczędzać, aby osiągnąć założony cel. Opłaca się zacząć oszczędzać jak najwcześniej. Większość funduszy oferuje też swoim członkom dostęp do zabezpieczonych stron internetowych, gdzie sprawdzić można wpłaty i nabyte uprawnienia. Informacje te uzyskać też można na portalu emerytalnym „Lífeyrisgátt“, który udostępnia informacje o wszystkich funduszach ogólnych, zaś dostęp do niego zapewnia ta sama nazwa użytkownika i hasło, co w konkretnym funduszu.

Podatki

  • Dlaczego muszę płacić podatki od emerytury?

    Wypłaty emerytalne podlegają opodatkowaniu, tak jak każde inne dochody, lecz osoby pobierające emeryturę mogą korzystać z upustu podatkowego, by obniżyć kwotę płaconego podatku. Ponieważ kwoty przekazywane na fundusz emerytalny nie są opodatkowane w momencie wpłaty, unika się w ten sposób podwójnego opodatkowania. Uprawnienia emerytalne nie podlegają podatkowi od dochodów kapitałowych.

  • Jakie reguły obowiązują odnośnie wpłat na fundusz emerytalny?

    Członek funduszu może odpisać od podatku do 8% zarobków do opodatkowania, 4% składki do funduszu podstawowego i 4% do składki do funduszu dodatkowego (do 1 lipca 2014 obowiązuje tymczasowe obniżenie upustu od funduszu dodatkowego do 2%). Składki emerytalne, które wpłacasz do funduszu emerytalnego nie podlegają opodatkowaniu, zostają one odliczone od poborów zanim naliczony zostanie podatek. Dochody te nie są więc opodatkowane do momentu przejścia na emeryturę. Również pracodawca może odciągnąć swoje wpłaty na fundusz emerytalny od podatku.

  • Jakie reguły podatkowe dotyczą dodatkowych oszczędności emerytalnych?

    Odnośnie dodatkowych oszczędności emerytalnych obowiązują takie same zasady, jak w przypadku funduszy emerytalnych, tzn. emerytura podlega opodatkowaniu jak każde inne dochody, lecz można korzystać z upustu podatkowego, by obniżyć kwotę płaconego podatku. Wpłaty na dodatkowe oszczędności emerytalne nie są w chwili ich wpłacania opodatkowane.

Renty

  • Czy fundusz emerytalny może mi udzielić pomocy, jeśli będę bezrobotny?

    Nie. Fundusze emerytalne nie wypłacają zasiłków dla bezrobotnych.

  • Czy mam prawo do zasiłku, jeśli ulegnę wypadkowi bądź poważnej chorobie?

    Jeśli ulegniesz wypadkowi bądź zachorujesz i ma to wpływ na twoją zdolność do pracy i spowoduje utratę dochodów, możesz mieć prawo do renty. Warunkiem jest, że wykonywany zawód dał ci prawo do członkostwa w danym funduszu emerytalnym i że stanąłeś przed realną utratą dochodów. Utrata zdolności do pracy powinna wynosić przynajmniej 50% (w niektórych funduszach 40%) i składki wpłacane były do funduszu od minimum 2 lata bądź dłużej. Po trzech latach przeprowadzana jest ocena, czy członek funduszu emerytalnego, który wcześniej utracił zdolność do wykonywania zawodu jest w stanie wykonywać prace ogólne, chociaż nie jest zdolny do pracy, którą wykonywał przed chorobą lub wypadkiem. Jeżeli osoba jest ogólnie zdolna do pracy traci prawo do zasiłku. Fundusz emerytalny może wymagać od swojego członka, aby poddał się rehabilitacji w momencie, gdy ubiega się o rentę oraz w chwili ponownej oceny jego zdolności do pracy.

  • Czy mogę także otrzymać rentę z funduszu emerytalnego, jeśli nie mogę pracować ze względu na chorobę członka rodziny?

    Nie.

  • Czy mogę także otrzymać rentę z ogólnego systemu ubezpieczeń?

    “Ogólny system ubezpieczeń także wypłaca renty. Więcej na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Tryggingastofnun ríkisins), www.tr.is. Przyznane renty z ogólnego systemu ubezpieczeń mogą mieć wpływ na wysokość należnych rent z funduszu emerytalnego. Przy obliczaniu prawa do renty bierze się pod uwagę, w jakim stopniu utrata zdolności do pracy wpłynęła na utratę dochodów, a także dochody, renty i zasiłki z systemu ubezpieczeń i funduszy emerytalnych oraz ewentualne inne świadczenia gwarantowane przez umowy zbiorowe.”

  • Czy nasze dzieci otrzymają rentę w przypadku naszej poważnej choroby bądź wypadku?

    Tak. Wysokość renty rodzinnej należącej się dzieciom ogólnie nie zależy od wysokości dochodów członka funduszu emerytalnego. Kwota renty ulega zmianie zgodnie ze wskaźnikiem cen artykułów konsumpcyjnych. Jeśli osoba należąca do funduszu otrzymuje rentę, to jej suma z rentą rodzinną nie może ona być wyższa niż dochody, które dana osoba uzyskiwałaby, gdyby nie utraciła zdolności do pracy.

  • Czy zostanie mi wypłacona renta, jeśli w przypadku utraty zdolności do pracy nie utracę dochodów?

    Nie, warunkiem przyznania renty jest realna utrata dochodów spowodowana wypadkiem bądź długą chorobą. Przy obliczaniu stopnia utraty dochodów bierze się pod uwagę uzyskiwane dochody, renty i zasiłki z systemu ubezpieczeń społecznych i funduszy emerytalnych, a także zasiłki gwarantowane przez umowy zbiorowe.

  • Jak długo wypłacana jest renta z funduszu emerytalnego?

    Renta wypłacana jest do chwili osiągnięcia wieku emerytalnego i wtedy zmieniona zostaje na emeryturę. Prawo do renty można jednak utracić, jeśli osoba, której została ona przyznana na nowo odzyska zdolność do pracy lub też nie obniżona zdolność do pracy nie powoduje utraty dochodów.

  • Jak wysoką rentę mogę otrzymać w chwili, jeśli nie mogę pracować z powodu choroby?

    Wysokość renty zależy od praw, jakie członek uzyskał w danym funduszu emerytalnym. Czynni członkowie funduszu zyskują dodatkowe prawa oparte na wpłatach, które byliby w stanie uiszczać aż do osiągnięcia wieku emerytalnego. Warunkiem są wpłaty do funduszu przez ostatnie trzy z czterech lat i minimum 6 z ostatnich 12 miesięcy przed chorobą bądź wypadkiem. Te prawa, które członek funduszu emerytalnego zyskuje dodatkowo nazywane są uprawnieniami prognozowanymi. Aby móc otrzymać uprawnienia prognozowane, utrata zdolności do pracy nie może wynikać z nadużywania alkoholu, leków bądź narkotyków – jeśli zachodzi taka okoliczność, wysokość zasiłku obliczana jest na podstawie podstawowych praw zdobytych w funduszu.

Rodzina

  • Czy ma to znaczenie, że współmałżonek w chwili śmierci jeszcze pracował czy był już na emeryturze lub rencie?

    Nie, wysokość renty rodzinnej zależy od tych praw emerytalnych, które zostały nabyte przez członka funduszu przed jego śmiercią. Dodatkowo uwzględnia się również prawa emerytalne, które zostałyby przez niego nabyte, gdyby kontynuował wpłaty do 65 lub 67 roku życia (prognozowane). Aby uzyskać prawa prognozowane członek funduszu emerytalnego powinien płacić składki przez przynajmniej 24 z ostatnich 36 miesięcy lub 6 z ostatnich 12 miesięcy przed śmiercią.

  • Czy nasze dzieci otrzymają rentę rodzinną, jeśli jedno z nas umrze?

    Dzieci członka funduszu emerytalnego lub dzieci przez niego adoptowane mają prawo do renty rodzinnej do 18 roku życia, w niektórych funduszach dłużej. Renta rodzinna na dzieci wypłacana jest, jeżeli członek funduszu emerytalnego płacił składki przez przynajmniej 24 z ostatnich 36 miesięcy lub 6 z ostatnich 12 miesięcy, był na emeryturze lub rencie, bądź w chwili śmierci nabył praw do renty prognozowanej. Pasierb i pasierbica, a także dzieci adoptowane traktowane są tak, jak dzieci członka funduszu, jeśli rzeczywiście były na jego utrzymaniu. Wysokość renty nie jest zazwyczaj zależna od zarobków członka funduszu, jest to stała kwota, która rewaloryzowana jest zgodnie ze wskaźnikiem cen. Renta wypłacana dzieciom z powodu śmierci rodziców jest wyższa od renty rodzinnej przyznanej z powodu utraty zdolności do pracy.

  • Czy wysokość renty rodzinnej zależy od wielkości rodziny?

    Jeśli w rodzinie są dzieci, to pełna renta rodzinna wypłacana jest do chwili, gdy najmłodsze dziecko ukończy 18 lat (w niektórych funduszach dłużej). Dodatkowo wypłacana jest renta rodzinna dla dzieci członka funduszu emerytalnego lub dzieci przez niego adoptowanych do 18 roku życia, w niektórych funduszach dłużej. Renta rodzinna na dzieci wypłacana jest, jeżeli członek funduszu emerytalnego płacił składki przez przynajmniej 24 z ostatnich 36 miesięcy lub 6 z ostatnich 12 miesięcy, był na emeryturze lub rencie, bądź w chwili śmierci nabył praw do tak zwanej renty prognozowanej. Pasierb i pasierbica, a także dzieci adoptowane traktowane są tak, jak dzieci członka funduszu, jeśli rzeczywiście były na jego utrzymaniu.

  • Jak długo będę otrzymywać rentę po współmałżonku?

    Pełna renta rodzinna wypłacana jest przez przynajmniej dwa lata. Ciąg dalszy zależy od sytuacji domowej i reguł danego funduszu emerytalnego. Niektóre fundusze wypłacają pełną lub zmniejszoną rentę do końca życia. Renta przestaje być jednak wypłacana, jeżeli pozostający przy życiu współmałżonek wejdzie ponownie w związek małżeński lub zarejestrowany konkubinat.

  • Jeżeli mój współmałżonek umrze, to czy otrzymam emeryturę z jego funduszu emerytalnego?

    Tak, renta rodzinna wypłacana jest pozostającemu przy życiu współmałżonkowi. Pełna renta rodzinna dla współmałżonka wypłacana jest przez przynajmniej dwa lata. Jeśli pozostający przy życiu współmałżonek ma na utrzymaniu dzieci poniżej 18 roku życia, to pełna renta rodzinna wypłacana jest do chwili, gdy najmłodsze dziecko ukończy 18 lat (w niektórych funduszach dłużej). Niektóre fundusze emerytalne wypłacają rentę rodzinną przez dłuższy okres. Jeżeli pozostający przy życiu współmałżonek jest rencistą i ma mniej niż 67 lat to pełna renta rodzinna wypłacana jest przez cały okres pozostawania przez niego na rencie. Renta rodzinna przestaje być wypłacana, jeżeli pozostający przy życiu współmałżonek wejdzie ponownie w związek małżeński lub zarejestrowany konkubinat.

  • Mój współmałżonek ma wyższe dochody ode mnie. Czy możemy zrównać nasze prawa emerytalne?

    Tak, możliwa jest wymiana prawami emerytalnymi pomiędzy współmałżonkami. Podział prawa do emerytury powinien przebiegać według zasady wzajemności, tzn. każdy ze współmałżonków bądź konkubentów powinien udzielić drugiemu tej samej części ze swojego prawa do emerytury. Wolno dokonać wymiany do 50% swoich uprawnień emerytalnych. Podział uprawnień emerytalnych pomiędzy współmałżonkami dotyczy jednak tylko tych praw, które zostały nabyte w czasie trwania małżeństwa bądź konkubinatu. Wymiana prawami emerytalnymi możliwa jest na różne sposoby: – po pierwsze można podzielić te wypłaty z funduszu emerytalnego, które zaczęto już wypłacać; po drugie możliwa jest wymiana nabytymi prawami emerytalnymi, ale nie później niż do 65 roku życia i po trzecie można dokonać podziału prognozowanych praw emerytalnych, które dopiero zostaną nabyte, po podjęciu porozumienia o podziale. Jest rzeczą ważną, aby zasięgnąć porady w swoim funduszu emerytalnym, żeby zdawać sobie z góry sprawę z efektu takiego podziału.

  • Zajmuję się domem i nigdy nie płaciłam składek do funduszu emerytalnego. Czy mam prawo do części uprawnień małżonka?

    Twój małżonek może odstąpić ci do 50% swoich uprawnień emerytalnych. W przypadku śmierci osoby należącej do funduszu emerytalnego jej współmałżonek otrzymuje tzw. rentę rodzinną niezależnie od tego czy małżonkowie dokonali podziału uprawnień czy nie. Pełna renta rodzinna dla współmałżonka wypłacana jest przez przynajmniej dwa lata. Jeśli pozostający przy życiu współmałżonek ma na utrzymaniu dzieci poniżej 18 roku życia, to pełna renta rodzinna wypłacana jest do chwili, gdy najmłodsze dziecko ukończy 18 lat. Niektóre fundusze emerytalne wypłacają rentę rodzinną przez dłuższy okres. Jeżeli pozostający przy życiu współmałżonek jest rencistą i ma mniej niż 67 lat to pełna renta rodzinna wypłacana jest przez cały okres pozostawania przez niego na rencie. Renta rodzinna przestaje być wypłacana, jeżeli pozostający przy życiu współmałżonek wejdzie ponownie w związek małżeński lub zarejestrowany konkubinat.

Składki emerytalne

  • Co stanie się ze składkami płaconymi przez obcokrajowców gdy wrócą z powrotem do kraju z którego pochodzą?

    Nie jest możliwe wypłacenie składek osobom obcego pochodzenia na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Zasada ta opiera się na wzajemnym porozumieniu krajów członkowskich o stosowaniu prawa o ubezpieczeniach społecznych w stosunku do osób przeprowadzających się pomiędzy krajami członkowskimi. Możliwe jest wypłacenie składek osobom spoza EOG, gdy wyprowadzają się z kraju. Składki członków funduszu emerytalnego oraz dopłaty pracodawców wypłacane są bez odsetek, ale z rekompensatą wzrostu cen. Jeżeli osoba należąca do funduszu uzyskała prawo do tak zwanej renty prognozowanej (zazwyczaj po okresie 3 lat) kwota wypłaty może się obniżyć.

  • Czy mogę decydować, do jakiego funduszu emerytalnego chcę należeć?

    Przynależność do funduszu emerytalnego określana jest przez umowy zbiorowe, które określają pensje minimalne dotyczące określonych zawodów, bądź przez osobne przepisy prawne. Jeśli twoja umowa zbiorowa nie obejmuje zawodu, który wykonujesz bądź twoja umowa zatrudnienia nie podlega pod umowę zbiorową, możesz wtedy wybrać fundusz emerytalny zgodnie z regułami, które ustalane są przez fundusze emerytalne. Reguły niektórych funduszy emerytalnych nie dopuszczają członkostwa dla każdego, np. w przypadku funduszy emerytalnych pracowników sektora publicznego.

  • Czy mogę otrzymać zwrot wpłaconych składek w chwili, gdy przestanę być członkiem funduszu emerytalnego?

    Nie, osoby posiadające islandzkie obywatelstwo nie mogą otrzymać zwrotu wpłaconych składek do funduszy emerytalnych, zarówno tych ogólnych jak i dodatkowych. Gdy obcokrajowiec wyjeżdża z Islandii może otrzymać zwrot wpłacanych składek. Dotyczy to jednak tylko obywateli krajów spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

  • Czy obywatele innych państw mają obowiązek płacenia składek emerytalnych?

    Osoby innych państw, którzy otrzymują pensję w Islandii płacą składki emerytalne według tych samych zasad, co obywatele islandzcy, zgodnie z islandzkim prawem o funduszach emerytalnych. Wyjątkiem od tej reguły jest sytuacja, gdy obcokrajowiec będący obywatelem jednego z krajów Europejskiego Obszaru Gospodarczego, jest pracownikiem zagranicznej firmy przez krótki czas i ma tak zwany formularz E101, wydany przez kraj, z którego pochodzi. Wtedy podlega on pod prawo o ubezpieczeniach, obowiązujące w jego własnym kraju.

  • Czy płacenie składek emerytalnych jest obowiązkowe?

    Tak, zgodnie z prawem wszystkie osoby pracujące lub prowadzące własną działalność gospodarczą, zobowiązane są do zapewnienia sobie przyszłej emerytury poprzez członkostwo w funduszu emerytalnym. Członkostwo w funduszu emerytalnym obowiązuje od 16 do 70 roku życia.

  • Do kiedy muszę zapłacić składkę emerytalną, jeśli prowadzę własną działalność gospodarczą?

    Składki trzeba wpłacać każdego miesiąca. Dniem płatności jest dziesiąty dzień następnego miesiąca po wypłaceniu pensji, zaś ostateczny termin upływa z końcem tegoż miesiąca. Jeśli składka wpłacona jest po ostatecznym terminie płatności, naliczone zostają odsetki karne.

  • Ile muszę wpłacać na fundusz emerytalny?

    Minimalna składka wpłacana do funduszu emerytalnego wynosi 12% pensji brutto, w okresie od 16 do 70 roku życia. Dla osób pracujących na ogólnym rynku pracy, podział wysokości wpłacanych składek jest ustalany w umowach zbiorowych. Zazwyczaj pracownik płaci 4% zarobków brutto, a dopłata pracodawcy wynosi 8%. Dla pracowników sektora publicznego, pracowników banków i niektórych innych grup zawodowych dopłata pracodawcy jest wyższa.

  • Jakie korzyści płyną z płacenia składek emerytalnych?

    Emerytura do końca życia. Prawo do renty bądź renty rodzinnej (dla dzieci), jeśli osoba należąca do funduszu emerytalnego utraci zdolność do pracy i stanie przed realną utratą dochodów z powodu choroby bądź wypadku. Renta rodzinna wypłacana jest współmałżonkowi bądź dzieciom w przypadku śmierci członka funduszu emerytalnego. Możliwość uzyskania korzystnych pożyczek.

  • Kto sprawuje nadzór nad składkami wpłacanymi do funduszu emerytalnego?

    Krajowy Urząd Podatkowy, uzyskując informacje od funduszy na temat wpływających do nich wpłat i porównując je z informacjami wykazywanymi w zeznaniach podatkowych pracowników i osób prowadzących własną działalność gospodarczą, prowadzi nadzór nad tym, czy składki emerytalne są wpłacane. Fundusze emerytalne wysyłają do wszystkich swoich członków zestawienie wszystkich składek, które wpłynęły do funduszu. Dopuszczalne jest udostępnianie zestawień w formie elektronicznej, jeżeli członek funduszu sobie tego życzy. Członkowie funduszu mają obowiązek sprawdzania, czy wszystkie wymagane składki są odprowadzane od ich pensji. Aby składki podlegały gwarancji Funduszu Gwarancyjnego Płac, w przypadku bankructwa firmy, ważne jest sprawdzenie listy wpłat w ciągu 60 dni od daty wystawienia zestawienia. Jeżeli w zestawieniu brak informacji na temat jakichś składek, należy poinformować o tym fundusz emerytalny, poprzez przedstawienie w ciągu 60 dni odcinków wypłat. Uprawnienia emerytalne opierają się jedynie na składkach, które zostały uiszczone.

  • Nie pamiętam, do jakich funduszy emerytalnych płaciłem składki przez całe życie. Czy istnieje ryzyko, że niektóre wpłaty zostaną przeoczone bądź się przedawnią?

    Uzyskane prawo do emerytury nie przepadnie, nawet jeśli wykaz wpłat zostanie zagubiony. Możesz skontaktować się z funduszem, do którego wpłacasz składki, aby uzyskać dostęp do portalu internetowego danego funduszu emerytalnego, gdzie można zobaczyć całościowy wykaz uprawnień uzyskanych we wszystkich funduszach. Informacje te uzyskać też można na portalu emerytalnym „Lífeyrisgátt“, który udostępnia informacje o wszystkich funduszach ogólnych, zaś dostęp do niego zapewnia ta sama nazwa użytkownika i hasło, co w konkretnym funduszu.

Ubezpieczenia

  • Czy muszę kupować ubezpieczenia chroniące przed utratą dochodów w przypadku wypadku lub choroby, jeśli płacę składki emerytalne?

    Nowi członkowie funduszu emerytalnego potrzebują zazwyczaj trzech lat, aby nabyć pełnych uprawnień do renty. Oznacza to, że młodzi ludzie, którzy dopiero startują na rynku pracy, nie mają w rzeczywistości zabezpieczenia na wypadek utraty zdolności do pracy. Jest to sytuacja zła, jeśli weźmiemy pod uwagę, że są to lata, kiedy ludzie zakładają rodziny i kupują mieszkanie. Dlatego może być rozsądnym krokiem dla nowych członków funduszu emerytalnego, by wykupić oddzielne ubezpieczenie od utraty zdolności do pracy.

  • Czy muszę kupować ubezpieczenie na życie, jeśli płacę składki emerytalne?

    Nowi członkowie funduszu emerytalnego, mający dzieci i duże kredyty, powinni poważnie rozważyć wykupienie ubezpieczenia na życie, by uchronić rodzinę przed utratą dochodów w przypadku śmierci. Ubezpieczenie takie może odegrać kluczowe znaczenie w zabezpieczeniu bytu rodzinie i spłacie długów. Po śmierci członka funduszu, małżonek otrzymuje rentę do czsu ukończenia przez najmłodsze dziecko 18 roku życia (niektóre fundusze wypłacają rentę na dziecko nawet dłużej), ale jeśli dzieci są już dorosłe, renta dla współmałżonka jest zazwyczaj wypłacana od trzech do pięciu lat (choć w niektórych funduszach dłużej). Uprawnienia nabyte w ciągu pierwszych trzech lat płacenia do funduszu są zazwyczaj niewielkie, stąd też Krajowy Związek Towarzystw Emerytalnych zachęca nowych członków, by poważnie rozważyli wykupienie ubezpieczenia na życie w pierwszych latach na rynku pracy. Można zresztą stwierdzić, że ubezpieczenie na życie jest rozsądne w każdym wieku, ale konieczność ta jest szczególnie pilna w ciągu pierwszych trzech lat płacenia na fundusz emerytalny.

Uprawnienia

  • Czy członkostwo w funduszu emerytalnym gwarantuje jakieś dodatkowe prawa oprócz prawa do emerytury?

    Większość funduszy emerytalnych udziela swym członkom korzystnych pożyczek hipotecznych. Warunki i zasady udzielania pożyczek mogą być różne w zależności od funduszu.. Pożyczki udzielane przez fundusze są najczęściej waloryzowane zgodnie z indeksem cen artykułów konsumpcyjnych.

  • Czy fundusz emerytalny gwarantuje mi jakąś minimalną wysokość emerytury?

    Wysokość emerytury zależy od wpłacanych do funduszu składek. Zgodnie z prawem fundusze emerytalne zobowiązane są do zapewnienia minimum emerytalnego. Wynosi ono minimum 56% z tych zarobków, według których obliczane i płacone są składki emerytalne, pod warunkiem że składki płacone są przez 40 lat. To samo dotyczy również prawa do renty inwalidzkiej, zaś renta rodzinna powinna wynosić co najmniej 50% minimalnego emerytalnego. Renta rodzinna wypłacana dzieciom, zazwyczaj jest stałą kwotą i nie zależy od wysokości zarobków członka funduszu emerytalnego. Wiele funduszy emerytalnych zapewnia większe prawa niż te, które są zagwarantowane w minimum ubezpieczeniowym, określonym przez przepisy prawne. Dotyczy to zarówno ogólnych funduszy emerytalnych jak i tych dodatkowych imiennych.

  • Czy mogę utracić jakieś uprawnienia przy przeprowadzce do innego kraju?

    Prawo do tak zwanej renty prognozowanej oraz zasiłków rodzinnych na dzieci wygasa po roku od wyjazdu z kraju. Jeśli członek funduszu nabył prawa do renty prognozowanej w momencie wyjazdu, to prawo to uaktywnia się ponownie po sześciu miesiącach od ponownego rozpoczęcia wpłat do funduszu.

  • Czy można przenieść uprawnienia pomiędzy funduszami w momencie przejścia na emeryturę?

    Uprawnienie emerytalne nie są przenoszone pomiędzy funduszami. Fundusze emerytalne mają określone reguły dotyczące kontaktów pomiędzy sobą. W chwili przejścia na emeryturę wystarczy wysłać podanie do tego funduszu emerytalnego, do którego ostatnio odprowadzaliśmy składki, a ten zajmie się przesłaniem podania do pozostałych funduszy.

  • Czy reguły i prawa różnią się między funduszami emerytalnymi?

    Prawa są różne w zależności od funduszu. Ustawa o funduszach emerytalnych określa, jakie powinno być minimum ubezpieczeniowe funduszy. Większość funduszy emerytalnych ma swoje strony internetowe, na których można znaleźć informacje dotyczące praw, które można uzyskać w danym funduszu. Najdokładniejsze informacje zawarte są w statucie danego funduszu.

  • Czy wypłaty z funduszu emerytalnego są waloryzowane?

    Tak, wypłaty z funduszy emerytalnych są waloryzowane. W większości funduszy emerytalnych wysokość wypłat zmienia się zgodnie ze zmianami indeksu cen artykułów konsumpcyjnych. W niektórych funduszach emerytalnych wypłaty rosną zgodnie ze wzrostem płac.

  • Jeżeli płaciłem składki do więcej niż jednego funduszu, to czy mogę uzyskać informacje na temat należnych mi praw w jednym miejscu?

    Tak, możesz skontaktować się z którymkolwiek funduszem, do którego kiedyś płaciłeś i otrzymać dostęp do portalu funduszy emerytalnych, gdzie uzyskasz informacje o tym, do jakich funduszy płaciłeś i jakich uprawnień w każdym z nich nabyłeś. Informacje te uzyskać też można na portalu emerytalnym „Lífeyrisgátt“, który udostępnia informacje o wszystkich funduszach ogólnych, zaś dostęp do niego zapewnia ta sama nazwa użytkownika i hasło, co w konkretnym funduszu.

    Gdy zbliża się termin przejścia na emeryturę, wystarczy złożyć podanie tylko w jednym funduszu, zazwyczaj jest to fundusz do którego ostatnio wpłacałeś składki. Podanie zostanie przekazane do pozostałych funduszy. Obowiązuje porozumienie dotyczące kontaktów pomiędzy funduszami emerytalnymi, między innymi o przekazywaniu informacji o wpłacanych składkach.