Að hverju ertu að leita? Veldu þér flokk hér fyrir ofan.

 

 

Skyldulífeyristrygging (samtrygging)

Á Íslandi er skyldubundið samtryggingakerfi. Samkvæmt því eiga allir launamenn og þeir sem stunda sjálfstæðan atvinnurekstur frá 16 til 70 ára aldurs að greiða iðgjald í lífeyrissjóð sem nemur að lágmarki 12% af heildarlaunum, sem skiptist almennt á milli launamanns og atvinnurekanda.

Samtryggingarkerfi þýðir að sjóðfélagar sameinast um að tryggja hver öðrum ellilífeyri til æviloka og verja sjóðfélagana og fjölskyldur þeirra fyrir tekjumissi vegna örorku eða andlát.

Aðild að lífeyrissjóði er hluti af umsömdum kjörum hverrar starfsstéttar eða starfshóps.

 

  • Hver er ávinningurinn af því að greiða í lífeyrissjóð?

    Ellilífeyrir til æviloka. Örorku- og barnalífeyrir ef sjóðfélagi missir starfsgetu og verður fyrir sannanlegum tekjumissi vegna veikinda eða slyss. Maka- og barnalífeyrir er greiddur til maka og barna við fráfall sjóðfélaga. Möguleiki á hagstæðum lánum.

  • Af hverju þarf ég að greiða í lífeyrissjóð?

    Á Íslandi er skyldubundið samtryggingakerfi. Samkvæmt því eiga allir launamenn og þeir sem stunda sjálfstæðan atvinnurekstur frá 16 til 70 ára aldurs að greiða iðgjald í lífeyrissjóð sem nemur 4% af heildarlaunum.

    Launagreiðandi þinn greiðir almennt á móti þér 8% af heildarlaunum þínum og í sumum tilvikum er mótframlag launagreiðandans hærra hlutfall af launum.

    Sjóðfélagar teljast allir þeir einstaklingar sem greiða eða hafa greitt iðgjald til viðkomandi lífeyrissjóðs.

    Tilgangur lífeyrissjóða er að tryggja sjóðfélögum sínum ellilífeyri til æviloka auk þess að verja þá og fjölskyldur þeirra fyrir tekjumissi vegna örorku (örorku- og barnalífeyrir) og andláts (maka- og barnalífeyrir).

  • Erfist almennur skyldulífeyrissparnaður?

    Nei, samtryggingarsjóðir erfast ekki. Séreignarsjóður eða viðbótarlífeyrissparnaður erfist hins vegar.

Viðbótarlífeyrissparnaður

Launþegar og sjálfstæðir atvinnurekendur hafa val um að greiða allt að 4% af heildarlaunum sínum til viðbótar við venjulegt skylduiðgjald. Þessi sparnaður kallast viðbótarlífeyrissparnaður og er í dag ein besta leiðin til sparnaðar. Hann er einnig hægt að nýta til að auðvelda kaup á fyrstu íbúð.

Gott er að byrja snemma með viðbótarlífeyrissparnað.

  • Hverjir eru helstu kostir viðbótarlífeyrissparnaðar?

    • Viðbótarlífeyrissparnaður er séreign og er mikilvæg viðbót við almennan skyldulífeyrissparnað.
    • Þægilegur sparnaður, launagreiðandi sér um að greiða iðgjöldin.
    • Enginn fjármagnstekjuskattur er greiddur af vaxtatekjum.
    • Hægt að taka út við 60 ára aldur og hægt að taka inneignina út í einu lagi eða á lengri tíma að eigin vali.
    • Þú sparar allt að helmingi hraðar en með hefðbundnum sparnaði.
    • Langtímasparnaður þar sem vextir geta orðið meirihluti uppsafnaðs sparnaðar vegna áhrifa vaxtavaxta. 
    • Auðveldar fólki að hætta að vinna fyrir sjötugt og erfist að fullu.
    • Við andlát sjóðfélaga er innistæðunni, að viðbættum verðbótum og vöxtum, skipt á milli lögerfingja hans og hún greidd út samkvæmt ákveðnum reglum. 
    • Hægt er að grípa til viðbótarlífeyrissparnaðarins ef alvarleg slys eða veikindi verða til þess að draga úr starfsorku. Þá er lífeyrissparnaðurinn greiddur út eftir ákveðnum reglum.
    • Ef einstaklingur verður gjaldþrota geta kröfuhafar ekki gengið að viðbótarlífeyrissparnaði.
    • Tekjuskattur er greiddur þegar inneignin er tekin út.

     

  • Er skynsamlegt að nýta sér réttindi sín varðandi viðbótarlífeyrissparnað?

    Já, tvímælalaust. Hann stuðlar að betri hag eftir starfslok og eins auðveldar hann fólki að hætta að vinna fyrir sjötugt. Auk þess er hægt að grípa til hans ef alvarleg slys eða veikindi verða til þess að draga úr starfsorku.

    Viðbótarlífeyrissparnaður er hagstæðasti sparnaður sem völ er á. Í kjarasamningum er ákvæði um að launagreiðendur greiði 2% af launum starfsmanna sinna sem mótframlag við viðbótarlífeyrissparnað þeirra, enda sé framlag launamanns a.m.k. 2%.

  • Hvernig nýtist viðbótarlífeyrissparnaðurinn við kaup á fyrstu íbúð?

    • Nýverið samþykkti Alþingi lög sem gera einstaklingum kleift að nota viðbótarlífeyrissparnað (séreignarsparnað), skattfrjálst, til kaupa á fyrstu íbúð. Úrræðið tekur gildi 1. júlí 2017.  
    • Fólk getur notað viðbótarlífeyrissparnaðinn til að spara fyrir útborgun, greiða inn á lán eða fara blandaða leið og greiða inn á lán og lækka greiðslubyrði óverðtryggðra lána.
    • Hámarksfjárhæð á hvern einstakling á ári er 500 þúsund og fyrir par 1 milljón. 
    • Heimilt er að nýta viðbótarlífeyrissparnaðinn í 10 ár.
    • Sótt er um á vefsíðu ríkisskattstjóra.

    Hafðu sambandband við lífeyrissjóðinn þinn og fáðu ráðgjöf. 

     Sjá einnig:
    Lög um stuðning til kaupa á fyrstu íbúð (vefur Alþingis)

     

  • Hvar get ég samið um slíkan sparnað?

    Lífeyrissjóðir, bankar, sparisjóðir, verðbréfafyrirtæki og líftryggingafélög geta boðið upp á viðbótarlífeyrissparnað. Ekki er nóg að óska eftir því við launagreiðanda að hefja greiðslur í viðbótarlífeyrissparnað. Gera verður samning við vörsluaðila lífeyrissparnaðar.

    Ef launamaður skiptir um vinnu er mikilvægt að hafa samband við vörsluaðila lífeyrissparnaðarins og gera nýjan samning við hinn nýja launagreiðanda.

  • Hvaða reglur gilda um viðbótarlífeyrissparnað?

    Launamenn og sjálfstætt starfandi geta greitt allt að 4% af heildarlaunum sínum sem viðbótariðgjöld til lífeyrissparnaðar. Í flestum kjarasamningum er samið um að launagreiðendur greiði 2% af launum starfsmanna sinna sem mótframlag við viðbótarlífeyrissparnað þeirra, enda sé framlag launamanns a.m.k. 2%.

  • Er munur á því hvar best er að geyma viðbótarlífeyrissparnaðinn?

    Veldu vörsluaðila af kostgæfni. Vörsluaðilar bjóða almennt upp á margar ávöxtunarleiðir með mismunandi fjárfestingarstefnu.

    Mikilvægt er að kynna sér málin vel áður en ákveðið er hvar ávaxta á viðbótarlífeyrissparnaðinn. Einnig er afar brýnt að fá upplýsingar um allan kostnað (upphafskostnað, rekstrarkostnað, eignastýringarkostnað).

    Ef þú ert óánægður með þjónustu og fjárfestingarárangur getur þú fært þig á milli vörsluaðila.

  • Duga lífeyrissjóðsgreiðslur til að tryggja óbreyttar tekjur við starfslok? Þarf ég að spara meira til eftirlaunaáranna?

    Lífeyrisgreiðslur úr lífeyrissjóðum duga sjaldnast til að halda óbreyttum launum eftir að vinnu lýkur. Því er æskilegt fyrir alla að leggja aukalega fyrir og er viðbótarlífeyrissparnaður hagkvæmasti sparnaðurinn til að bæta við eftirlaunin

  • Erfist viðbótarlífeyrissparnaður?

    Viðbótarlífeyrissparnaður er eign sjóðfélagans. Við andlát hans er innistæðunni, að viðbættum verðbótum og vöxtum, skipt á milli lögerfingja hans og hún greidd út samkvæmt ákveðnum reglum.

  • Get ég notað viðbótarlífeyrissparnaðinn ef starfsorka mín skerðist eða ég verð atvinnulaus?

    Ef alvarleg slys eða langvarandi veikindi valda starfsorkumissi getur þú gert það. Þá er lífeyrissparnaðurinn greiddur út eftir ákveðnum reglum. Ekki er heimilt að taka út viðbótarlífeyrissparnað ef þú verður atvinnulaus.

  • Hefur viðbótarlífeyrissparnaður áhrif á ellilífeyri almannatrygginga?

    Greiðslur úr viðbótarlífeyrissparnaði hafa ekki áhrif á ellilífeyri og tekjutryggingu frá almannatryggingum.

  • Hvenær má ég taka viðbótarlífeyrissparnaðinn út?

    Töku viðbótarlífeyris má hefja þegar 60 ára aldri er náð og má þá taka hann út í einu lagi. Hægt er að dreifa greiðslunum ef sjóðfélagi óskar þess. Heimilt að greiða lífeyrissparnaðinn út í eingreiðslu við fráfall sjóðfélaga. Við örorku er greiðslum dreift yfir lengri tíma. Þó er heimilt að greiða út í eingreiðslu ef fjárhæðin er lág.

  • Þarf ég að semja um töku lífeyris úr séreignarsjóði mínum, eða er greitt úr honum sjálfkrafa þegar tilskildum aldri er náð?

    Sækja þarf um útgreiðslu á viðbótarlífeyrissparnaði. Töku viðbótarlífeyris má hefja þegar 60 ára aldri er náð og má þá taka hann út í einu lagi eða skipta greiðslum.

Ellilífeyrir

Lífeyrissjóðirnir greiða ellilífeyri til æviloka. Ellilífeyrir er greiddur úr samtryggingarsjóði annars vegar og séreignarsjóði hins vegar. Fjárhæð ellilífeyris ræðst af þeim iðgjöldum sem sjóðfélagi greiðir í sjóðinn á starfsævinni og af afkomu sjóðsins.

Ellilífeyrir úr samtryggingarsjóði er borgaður út mánaðarlega með jöfnum greiðslum.

 

  • Hver er munurinn á ellilífeyri úr almannatryggingakerfinu og lífeyrissjóðum?

    Réttindi þín í lífeyrissjóðum miðast við þau iðgjöld sem þú hefur greitt til þeirra á starfsævinni.

    Almannatryggingakerfið tryggir öllum lágmarkslífeyri, einnig þegar lítið eða ekkert hefur verið greitt í lífeyrissjóð.

    Öllum starfandi einstaklingum er skylt að eiga aðild að lífeyrissjóði og greiða til hans ákveðinn hundraðshluta af launum sínum. Launagreiðendur greiða mótframlag í þessa sjóði fyrir hvern starfsmann.

    Ef einstaklingur hefur ekki verið á vinnumarkaði og þar af leiðandi greitt mjög lítið eða ekki neitt í lífeyrissjóð, hleypur almannatryggingakerfið undir bagga með hærri greiðslum.

    Nánari upplýsingar um almannatryggingar má finna á vef Tryggingastofnunar ríkisins

  • Hvenær get ég byrjað að taka út ellilífeyri úr lífeyrissjóði?

    Það er nokkuð breytilegt eftir sjóðum en almenna reglan er að hægt sé að hefja töku ellilífeyris á aldrinum 62 til 70 ára. Ellilífeyrir er greiddur út mánaðarlega með jöfnum greiðslum til æviloka. Viðmiðunaraldurinn er ekki sá sami hjá öllum lífeyrissjóðum en flestir miða við 67 ára aldur.

    Hægt er að flýta eða fresta töku ellilífeyris, oftast frá 62 ára aldri og hjá nokkrum sjóðum eru engin efri aldursmörk á því, hversu lengi er hægt að fresta töku ellilífeyris. Mánaðarlegar greiðslur lækka eða hækka í samræmi við flýtingu eða frestun á töku lífeyrisins. Ef sjóðfélagi flýtir töku ellilífeyris fær hann lægri lífeyri á mánuði, en í lengri tíma og ef hann seinkar töku ellilífeyris fær hann hærri greiðslur mánaðarlega í skemmri tíma.

    Það ræðst af því hvað sjóðfélaginn lifir lengi hvort hann hagnast eða tapar á þeirri ákvörðun sinni að taka lífeyrinn fyrr eða seinna.

  • Þarf ég að sækja um ellilífeyri?

    Já, það þarf að sækja um ellilífeyri hjá lífeyrissjóðunum. Ef sjóðfélagi á rétt á lífeyri er nægjanlegt að sækja um lífeyri til þess sjóðs sem greitt var til síðast eða hjá þeim sjóði, sem sjóðfélaginn á mest réttindi hjá. Sjóðurinn mun þá senda umsóknina áfram til annarra sjóða.

  • Fæ ég ellilífeyri úr almannatryggingakerfinu þótt ég hafi aflað mér réttinda í lífeyrissjóðum?

    Greiðslur frá lífeyrissjóðum geta haft áhrif á réttindi almannatrygginga. Samspil almannatryggingakerfisins og lífeyrissjóðanna getur verið talsvert flókið, þar sem lífeyrisgreiðslur, tekjur maka og fjármagnstekjur geta skert greiðslur almannatrygginga.

    Nánari upplýsingar um réttindi almannatryggingakerfisins má finna á vef Tryggingastofnunar ríkisins.

  • Er hægt að skipta ellilífeyrissréttindum milli hjóna og sambúðarfólks?

    Já, það er hægt samkvæmt ákveðnum reglum. Skipting ellilífeyrisréttindanna tekur til þeirra sem eru eða hafa verið í hjúskap eða óvígðri sambúð. Skipting ellilífeyrisréttinda skal fela í sér gagnkvæma skiptingu sem skal vera jöfn, þ.e.a.s. hvort hjóna eða sambúðarfólks skal veita hinu sama hlutfall réttinda sinna. Þess vegna þurfa báðir aðilar að skipta ellilífeyrisréttindum sínum.

    Heimilt er að framselja til makans allt að helmingi ellilífeyrisréttinda.

  • Hafa fjármagnstekjur áhrif á upphæð ellilífeyris úr lífeyrissjóðum?

    Nei. Þau réttindi sem þú ávinnur þér með greiðslum í lífeyrissjóði minnka ekki þótt þú hafir aðrar tekjur við starfslok, t.d. launa-, fjármagns- eða leigutekjur. Við ákvörðun um greiðslu ellilífeyris úr almannatryggingakerfinu skipta allar tekjur máli, líka greiðslur úr lífeyrissjóðum.

    Ellilífeyrir lífeyrissjóða getur lækkað greiðslur frá Tryggingastofnun ríkisins.

  • Hafa tekjur maka áhrif á upphæð ellilífeyris úr lífeyrissjóðum?

    Nei, eingöngu er miðað við inngreiðslur sjóðfélaga í lífeyrissjóði.

Örorkulífeyrir

Sjóðfélagi á rétt á örorkulífeyri úr samtryggingarsjóði ef hann verður fyrir orkutapi sem metið er a.m.k. 50% (hjá sumum sjóðum 40%) og hefur orðið fyrir tekjuskerðingu.  Örorkulífeyrir er miðaður við áunnin lífeyrisréttindi og framreiknuð réttindi.

 

  • Á ég rétt á greiðslum ef ég slasast eða veikist alvarlega?

    Ef þú hefur orðið fyrir slysi eða sjúkdómi sem dregur úr starfsgetu þinni og veldur tekjuskerðingu getur þú átt rétt á lífeyri.

    Skilyrðin eru þau að starfið hafi veitt þér aðild að viðkomandi lífeyrissjóði og að þú hafir sannanlega orðið fyrir tekjuskerðingu. Miðað er við að starfsorkumissir sé a.m.k. 50% (hjá sumum sjóðum 40%) og að greitt hafi verið í lífeyrissjóð í tvö ár eða lengur.

    Eftir þrjú ár er kannað hvort sjóðfélaginn sé vinnufær til allra almennra starfa, þótt hann geti ekki unnið það starf sem hann stundaði fyrir veikindin eða slysið. Greiðslur falla niður, ef hann er fær um að vinna öll almenn störf.

    Lífeyrissjóður getur gert þá kröfu til sjóðfélaga að hann fari í endurhæfingu og á það bæði við þegar sótt er um örorkulífeyri og við endurmat á starfsgetu.

  • Hvað get ég fengið mikinn örorkulífeyri ef ég get ekki unnið vegna veikinda?

    Upphæð örorkulífeyris fer eftir þeim réttindum sem sjóðfélaginn hefur áunnið sér hjá sjóðnum. Sjóðfélagar geta átt rétt til viðbótarréttinda sem byggjast á þeim greiðslum sem þeir hefðu áunnið sér ef þeir hefðu getað greitt iðgjöld allt til ellilífeyrisaldurs.

    Þau réttindi sem sjóðfélagi fær til viðbótar áunnum réttindum eru kölluð framreiknuð réttindi. Til að eiga slíkan rétt þarf sjóðfélagi að hafa greitt til lífeyrissjóðs í a.m.k. þrjú ár á undanfarandi fjórum árum, þar af a.m.k. sex mánuði á síðasta tólf mánaða tímabili fyrir orkutap.

    Framreikningsréttur er háður því að ekki megi rekja missi starfsorkunnar til ofnotkunar áfengis, lyfja eða fíkniefna. Ef sú er raunin miðast fjárhæð örorkulífeyrisins við áunnin réttindi.

  • Hversu lengi er örorkulífeyrir greiddur úr lífeyrissjóðum?

    Örorkulífeyrir er greiddur þar til ellilífeyrisaldri er náð, en þá breytist hann í ellilífeyri. Örorkulífeyrir fellur þó niður ef sjóðfélagi nær starfsorku á ný eða verður ekki fyrir tekjuskerðingu af völdum skertrar starfsorku.

  • Fæ ég jafnframt örorkulífeyri úr almannatryggingakerfinu?

    Almannatryggingar greiða einnig örorkulífeyri. Sjá nánar heimasíðu Tryggingastofnunar ríkisins. Örorkulífeyrir almannatrygginga getur haft áhrif á örorkulífeyri frá lífeyrissjóðum. Við útreikning á því hvort sjóðfélagi hafi orðið fyrir tekjuskerðingu af völdum skertrar starfsorku er tekið tillit til atvinnutekna, greiðslna frá almannatryggingum og lífeyrissjóðum og kjarasamningsbundinna greiðslna.

  • Fá börnin okkar lífeyri ef við veikjumst alvarlega eða verðum fyrir slysi?

    Já. Upphæð barnalífeyris er almennt ekki háð launum sjóðfélagans heldur er hún föst fjárhæð sem breytist í samræmi við hækkun vísitölu neysluverðs. Ef sjóðfélaginn fær örorkulífeyri má hann ásamt barnalífeyri aldrei vera hærri en sem nemur þeim tekjumissi sem sjóðfélaginn hefur sannanlega orðið fyrir sökum örorkunnar.

  • Get ég fengið örorkulífeyri úr lífeyrissjóðnum mínum ef ég þarf að vera frá vinnu vegna veikinda í fjölskyldunni?

    Nei.

  • Fæ ég örorkulífeyri greiddan úr lífeyrissjóði ef ég verð ekki fyrir tekjuskerðingu af völdum örorkunnar?

    Nei, það er skilyrði fyrir greiðslu örorkulífeyris að sjóðfélagi hafi orðið fyrir tekjuskerðingu vegna slyss eða langvarandi veikinda. Við útreikning tekjumissis er tekið tillit til atvinnutekna, greiðslna frá almannatryggingum og lífeyrissjóðum og kjarasamningsbundinna greiðslna.

Maka- og barnalífeyrir

Lífeyrissjóðir greiða makalífeyri til eftirlifandi maka látinna sjóðfélaga. Samkvæmt lögum um lífeyrissjóði er maki skil­greindur sem aðili sem var í hjúskap eða óvígðri sambúð með sjóðfélaga, enda hafi fjárfélagi ekki verið slitið fyrir andlát sjóðfélaga.

Barnalífeyrir er greiddur með börnum sjóðfélaga sem hann hefur haft á framfæri. Barnalífeyrir er greiddur til a.m.k. 18 ára aldurs barns.

 

  • Ef maki minn fellur frá, fæ ég þá lífeyri úr lífeyrissjóði hans?

    Já. Makalífeyrir greiðist til eftirlifandi maka við andlát sjóðfélaga. Óskertur makalífeyrir er greiddur í tvö ár hið minnsta. Hafi eftirlifandi maki börn á framfæri sínu er greiddur óskertur makalífeyrir þar til yngsta barnið hefur náð 18 ára aldri (hjá sumum sjóðum lengur). Ef eftirlifandi maki er öryrki við andlát sjóðfélagans og yngri en 67 ára, skal óskertur makalífeyrir greiddur meðan sú örorka varir. 

    Hjá nokkrum lífeyrissjóðum er fullur eða skertur makalífeyrir greiddur lengur og jafnvel til æviloka. Hann fellur þó niður ef makinn gengur í hjónaband á ný eða stofnar til sambúðar.

    Athugið að eftirlifandi maka er heimilt að nýta skattkort hins látna í 9 mánuði talið frá andlátsmánuði.

  • Er upphæð maka- og barnalífeyris mismunandi eftir fjölskyldustærð?

    Ef börn eru á heimilinu er eftirlifandi maka greiddur óskertur makalífeyrir þar til yngsta barnið hefur náð 18 ára aldri (hjá sumum sjóðum lengur). Eins er barnalífeyrir greiddur vegna barna sjóðfélaga eða kjörbarna fram að 18 ára aldri og lengur hjá sumum sjóðum.

    Barnalífeyrir er greiddur ef sjóðfélaginn hefur greitt iðgjöld í að minnsta kosti 24 mánuði af síðustu 36 mánuðum, eða 6 mánuði af síðustu 12 mánuðum, notið elli- eða örorkulífeyris við andlátið, eða öðlast rétt til svokallaðs framreiknings.

    Stjúpbörn og fósturbörn kunna að eiga rétt til barnalífeyris hafi þau sannanlega verið á framfæri sjóðfélagans.

  • Ég er heimavinnandi og hef aldrei greitt í lífeyrissjóð. Á ég rétt á hluta af lífeyrisréttindum maka míns?

    Maka þínum er heimilt að framselja til þín allt að helmingi ellilífeyrissjóðsréttinda sinna.

    Við andlát sjóðfélaga fær eftirlifandi maki svokallaðan makalífeyri, hvort sem réttindum hefur verið skipt eða ekki. Óskertur makalífeyrir er greiddur í að minnsta kosti tvö ár. Ef eftirlifandi maki er með börn yngri en 18 ára á framfæri sínu er makalífeyririnn óskertur þar til yngsta barnið hefur náð 18 ára aldri. Hjá sumum lífeyrissjóðum er makalífeyrir greiddur lengur.

    Ef eftirlifandi maki er öryrki við andlát sjóðfélaga og yngri en 67 ára er óskertur makalífeyrir greiddur á meðan örorkan varir.

    Makalífeyrir fellur niður ef makinn gengur í hjónaband á ný eða stofnar til sambúðar.

  • Fá börnin okkar lífeyri ef annað okkar fellur frá?

    Börn sjóðfélagans og kjörbörn eiga rétt á barnalífeyri til 18 ára aldurs og lengur hjá sumum sjóðum. Barnalífeyrir er greiddur ef sjóðfélaginn hefur greitt í a.m.k. 24 mánuði á undanfarandi 36 mánuðum eða 6 mánuði af síðustu 12 mánuðum fyrir andlát, notið elli- eða örorkulífeyris við andlátið eða öðlast rétt til svokallaðs framreiknings.

    Stjúpbörn og fósturbörn eiga rétt hafi þau sannanlega verið á framfæri sjóðfélagans.

    Upphæð barnalífeyris er almennt ekki háð launum sjóðfélagans heldur er hún föst fjárhæð sem breytist í samræmi við hækkun vísitölu neysluverðs.

    Barnalífeyrir er hærri vegna fráfalls en vegna starfsorkumissis sjóðfélagans.

  • Hversu lengi fæ ég makalífeyri?

    Óskertur makalífeyrir skal greiddur í að minnsta kosti tvö ár. Framhaldið ræðst af heimilisaðstæðum og reglum viðkomandi lífeyrissjóðs. Sumir lífeyrissjóðir greiða fullan eða skertan makalífeyri til æviloka. Hann fellur þó niður ef makinn gengur í hjónaband á ný eða stofnar til nýrrar sambúðar.

  • Skiptir máli hvort maki minn er enn að vinna eða kominn á eftirlaun eða örorkulífeyri við andlát?

    Nei. Upphæð makalífeyris fer eftir þeim réttindum sem sjóðfélagi hafði áunnið sér fyrir andlátið, auk þeirra réttinda sem hann hefði áunnið sér hjá sjóðnum ef hann hefði greitt til 65 eða 67 ára aldurs (framreikningur).

    Til að réttur til framreiknings geti myndast þarf sjóðfélagi að hafa greitt til lífeyrissjóðsins í a.m.k. 24 mánuði á undanförnum 36 mánuðum og 6 mánuði á síðustu 12 mánuðum fyrir andlátið.

Erlendir ríkisborgarar

Sjá enska vefsíðu / see English page

 

  • Hvað verður um iðgjöld erlendra ríkisborgara þegar þeir flytja heim aftur?

    Ekki er heimilt að endurgreiða iðgjöld til erlendra ríkisborgara innan Evrópska efnahagssvæðisins (EES). Það byggir á gagnkvæmu samkomulagi aðildarríkja samningsins um beitingu almannatryggingareglna gagnvart þeim sem flytjast á milli aðildarríkjanna.

    Heimilt er að endurgreiða ríkisborgurum utan EES iðgjöldin þegar þeir flytja úr landi. Bæði framlag sjóðfélaga og launagreiðanda er endurgreitt, án vaxta en með verðbótum. Ef sjóðfélagi hefur öðlast svokallaðan rétt á framreikningi örorku (venjulega eftir 3 ár) getur endurgreiðsluhlutfallið lækkað.

  • Þurfa erlendir ríkisborgarar að greiða iðgjöld í lífeyrissjóði?

    Þeir erlendir ríkisborgarar sem fá greidd laun hér á landi greiða í lífeyrissjóð eftir sömu reglum og íslenskir ríkisborgarar, samkvæmt íslensku lífeyrissjóðalögunum. Undantekning frá þessu er þegar erlendur ríkisborgari á EES- svæðinu er starfsmaður erlends fyrirtækis í takmarkaðan tíma og hefur svokallað E-101 vottorð frá heimalandi sínu. Þá nýtur hann tryggingar samkvæmt almannatryggingalöggjöf síns heimaríkis.

Flutningur milli landa

Það er að mörgu að hyggja þegar fólk flytur milli landa. Eitt af því er hvað verður um lífeyrisgreiðslur á meðan?

 

  • Get ég misst einhver réttindi við flutning milli landa?

    Réttur til svokallaðs framreiknings á örorkulífeyri fellur niður á einu ári eftir flutning ásamt barnalífeyri. Hafi sjóðfélagi unnið sér inn rétt til framreiknings við brottflutning frá landinu tekur það sex mánuði að virkja þau réttindi aftur eftir að iðgjaldagreiðslur hefjast að nýju.

  • Greiði ég í lífeyrissjóð í útlöndum?

    Það fer eftir lögum og reglum í viðkomandi löndum

  • Hvaða reglur gilda í öðrum löndum?

    Þær eru mjög misjafnar og skiptir máli að kynna sér málið hjá sérfræðingum í þeim löndum sem flutt er til.

  • Hvað gerist þegar ég greiði ekki í lífeyrissjóð hér heima?

    Þú heldur áunnum réttindum en missir rétt á framreikningi örorkulífeyris.

  • Get ég greitt hérna heima þó ég búi í útlöndum?

    Hægt er að gera það en vegna skattalaga þá borgar sig ekki að greiða í lífeyrissjóð á Íslandi meðan dvalið er erlendis. Greiddur er tekjuskattur af lífeyrisgreiðslum á Íslandi og fæst frádráttur frá tekjuskatti þegar greitt er í lífeyrissjóð.  Ekki fæst frádráttur í öðrum löndum vegna greiðslna í lífeyrissjóð á Íslandi. 

Kaup á fyrstu íbúð

Fólk getur nú notað viðbótarlífeyrissparnaðinn sinn, skattfrjálst, til kaupa á fyrstu íbúð. Viðbótarlífeyrissparnaður er einn besti sparnaður sem í völ er á í dag. Ráðgjafar hjá lífeyrissjóðnum þínum aðstoða þig.

 

  • Er einhver hámarksfjárhæð?

    Já, hámarksfjárhæð á hvern einstakling er 500 þúsund krónur á ári.

  • Nýtist viðbótarlífeyrissparnaðurinn bara fyrir útborgun?

    Nei, viðbótarlífeyrissparnaðurinn nýtist einnig til að greiða inn á lán eða fara blandaða leið og greiða inn á lán og lækka greiðslubyrði óverðtryggðra lána.

  • Hvert á ég að snúa mér?

    Hafðu samband við lífeyrissjóðinn þinn og fáðu nánari upplýsingar. 

     

Lífeyrissjóðurinn minn

Lífeyrissjóðurinn þinn gegnir þrennst konar hlutverki fyrir þig:

 

  • Hver er munurinn á ellilífeyri úr almannatryggingakerfinu og lífeyrissjóðum?

    Réttindi þín í lífeyrissjóðum miðast við þau iðgjöld sem þú hefur greitt til þeirra á starfsævinni.

    Almannatryggingakerfið tryggir öllum lágmarkslífeyri, einnig þegar lítið eða ekkert hefur verið greitt í lífeyrissjóð.

    Öllum starfandi einstaklingum er skylt að eiga aðild að lífeyrissjóði og greiða til hans ákveðinn hundraðshluta af launum sínum. Launagreiðendur greiða mótframlag í þessa sjóði fyrir hvern starfsmann.

    Ef einstaklingur hefur ekki verið á vinnumarkaði og þar af leiðandi greitt mjög lítið eða ekki neitt í lífeyrissjóð, hleypur almannatryggingakerfið undir bagga með hærri greiðslum.

    Nánari upplýsingar um almannatryggingar má finna á vef Tryggingastofnunar ríkisins

  • Af hverju þarf ég að greiða í lífeyrissjóð?

    Á Íslandi er skyldubundið samtryggingakerfi. Samkvæmt því eiga allir launamenn og þeir sem stunda sjálfstæðan atvinnurekstur frá 16 til 70 ára aldurs að greiða iðgjald í lífeyrissjóð sem nemur 4% af heildarlaunum.

    Launagreiðandi þinn greiðir almennt á móti þér 8% af heildarlaunum þínum og í sumum tilvikum er mótframlag launagreiðandans hærra hlutfall af launum.

    Sjóðfélagar teljast allir þeir einstaklingar sem greiða eða hafa greitt iðgjald til viðkomandi lífeyrissjóðs.

    Tilgangur lífeyrissjóða er að tryggja sjóðfélögum sínum ellilífeyri til æviloka auk þess að verja þá og fjölskyldur þeirra fyrir tekjumissi vegna örorku (örorku- og barnalífeyrir) og andláts (maka- og barnalífeyrir).

  • Hvað á ég að greiða í lífeyrissjóð?

    Lágmarksiðgjald til lífeyrissjóðs er 12% af heildarlaunum frá 16 ára aldri til sjötugs. Hjá launamönnum á almennum vinnumarkaði ákvarðast skipting iðgjalds til lífeyrissjóða í kjarasamningum og er skiptingin yfirleitt þannig að launafólk greiðir 4% af heildarlaunum sínum en mótframlag launagreiðanda er 8%.

    Hjá opinberum starfsmönnum, bankamönnum og einstökum starfsstéttum er mótframlagið hærra.

  • Get ég valið mér lífeyrissjóð?

    Allir eru skyldugir til að eiga aðild að þeim lífeyrissjóði sem vísað er til í kjarasamningi þeirra eða ráðningarsamningi. Ef enginn kjarasamningur tekur til viðkomandi starfs eða samningsbundin starfskjör eru ekki byggð á kjarasamningi velur einstaklingur sér lífeyrissjóð eftir því sem reglur sjóðanna leyfa.

    Hér getur þú séð alla sjóðina sem í boði eru.

  • Hver er ávinningurinn af því að greiða í lífeyrissjóð?

    Ellilífeyrir til æviloka. Örorku- og barnalífeyrir ef sjóðfélagi missir starfsgetu og verður fyrir sannanlegum tekjumissi vegna veikinda eða slyss. Maka- og barnalífeyrir er greiddur til maka og barna við fráfall sjóðfélaga. Möguleiki á hagstæðum lánum.

  • Get ég ráðið í hvaða lífeyrissjóð ég greiði?

    Aðild að lífeyrissjóði fer eftir þeim kjarasamningi sem ákvarðar lágmarkskjör í hlutaðeigandi starfsgrein, eða sérlögum ef við á. Ef kjarasamningur þinn tekur ekki til viðkomandi starfssviðs eða ef ráðningarsamningur þinn er ekki byggður á kjarasamningi getur þú valið þér lífeyrissjóð eftir því sem reglur einstakra sjóða leyfa.

    Reglur einstakra lífeyrissjóða leyfa ekki aðild hvers sem er. Þannig er því til dæmis varið með lífeyrissjóði opinberra starfsmanna.

  • Er ég skyldug/ur til að greiða í lífeyrissjóð?

    Já, samkvæmt lögum er öllum launamönnum og þeim sem stunda sjálfstæðan atvinnurekstur skylt að tryggja sér lífeyrisréttindi með aðild að lífeyrissjóði. Skylduaðildin varir frá sextán ára aldri til sjötugs.

  • Þarf ég að gera eitthvað þegar ég byrja að greiða í lífeyrissjóð?

    Kynntu þér strax hvernig réttindi byggjast upp í lífeyrissjóðnum þínum. Hvernig byggjast lífeyrisréttindi þín upp og hver verða þau við starfslok? Hvaða örorkulífeyri færðu greiddan ef þú verður óvinnufær vegna slyss eða sjúkdóms? Hvaða lífeyrir verður greiddur til þinna nánustu ef þú fellur frá?

    Hafðu samband við lífeyrissjóðinn þinn og kannaðu málið.

    Flestir lífeyrissjóðir eru einnig með heimasíðu þar sem lesa má um hvaða réttindi þeir veita.

  • Hver hefur eftirlit með lífeyrissjóðsgreiðslum?

    Ríkisskattstjóri hefur eftirlit með því að lífeyrisiðgjald sé greitt með því að bera upplýsingar frá lífeyrissjóðunum um innborguð iðgjöld saman við upplýsingar um greiðslur til lífeyrissjóða sem fram koma í skattframtali launamanna og sjálfstæðra atvinnurekenda.

    Lífeyrissjóðirnir senda hverjum sjóðfélaga yfirlit yfir þær iðgjaldagreiðslur sem hafa borist vegna hans. Heimilt er að skila yfirlitum í rafrænu formi, óski sjóðfélagi eftir því.

    Sjóðfélagar eiga að fylgjast með því að tilskilin iðgjöld séu greidd af launum þeirra. Til þess að iðgjöld launamanns njóti ábyrgðar Ábyrgðarsjóðs launa við gjaldþrot verða launamenn að ganga úr skugga um skil launagreiðandans til lífeyrissjóðsins innan 60 daga frá dagsetningu yfirlitsins.

    Ef upplýsingar um iðgjöld vantar á yfirlitið er mikilvægt að launþeginn tilkynni sjóðnum það með framlagningu launaseðla innan 60 daga.

    Lífeyrisréttindi grundvallast aðeins á iðgjöldum sem fást greidd.

  • Þarf ég að fylgjast með að launagreiðandi minn greiði iðgjöld til lífeyrissjóðsins míns?

    Lífeyrissjóðurinn þinn sendir þér yfirlit um iðgjaldagreiðslur tvisvar á ári. Berðu yfirlitið saman við launaseðla. Vanti greiðslur skaltu hafa samband við launagreiðanda og óska eftir skýringum eða hafa samband við lífeyrissjóðinn og óska eftir að sjóðurinn innheimti vangoldin iðgjöld. Lífeyrisréttindi grundvallast á iðgjöldum sem fást greidd.

    Flestir lífeyrissjóðir bjóða sjóðfélögum einnig aðgang að læstum vefsíðum með upplýsingum um iðgjaldagreiðslur og réttindi. Fáðu aðgang að þessum upplýsingum og þá getur þú fylgst með iðgjaldagreiðslum og réttindum þegar þér hentar.

  • Þarf ég nokkuð að mæta á fundi og námskeið hjá lífeyrissjóðnum mínum? Er ekki betra að nota tímann í eitthvað annað?

    Mættu á ársfundi og fylgstu með rekstri og afkomu sjóðs. Þetta eru mikilvæg réttindi og það þarf að líta eftir þeim eins og öðrum eignum. Sumir lífeyrissjóðir bjóða sjóðfélögum sínum einnig að sækja námskeið um lífeyrismál. Það getur verið mjög gagnlegt að sækja slík námskeið til að fræðast um lífeyrismálin og vera þannig betur í stakk búinn til að meta hvort réttindin séu nægjanleg.

  • Ég man ekki í hvaða lifeyrissjóði ég hef greitt um ævina. Er hætta á að einhverjar greiðslur týnist eða fyrnist?

    Réttindi glatast ekki þótt yfirlit yfir greiðslur tapist. þú getur haft samband við einhvern af þeim lífeyrissjóðum sem þú hefur greitt til og fengið aðgangsorð að sjóðfélagavef. Þar birtist yfirlit yfir alla þá lífeyrissjóði sem þú hefur greitt til.

    Jafnframt getur þú nálgast heildarréttindi þín í samtryggingasjóðum með því að fara inn á Lífeyrisgáttina.

    Sjóðfélagar fá aðgang að Lífeyrisgáttinni á heimasíðum lífeyrissjóðanna og nota þar sama aðgangsorð og gildir fyrir viðkomandi sjóðfélagavef.

  • Get ég fengið endurgreidd innborguð iðgjöld ef ég hætti í sjóðnum?

    Nei, það er ekki heimilt að endurgreiða íslenskum ríkisborgurum iðgjöld, hvorki í samtryggingarsjóðum, né af viðbótarlífeyrissparnaði. Þegar útlendingar flytja úr landi er heimilt að greiða þeim út iðgjöld sín, en það á eingöngu við ríkisborgara landa utan Evrópska efnahagssvæðisins (EES).

  • Get ég greitt inn á lífeyrissjóð?

    Nei, það er ekki hægt að greiða inn á lífeyrissjóð.

Réttindi

Með greiðslum í lífeyrissjóð nýtur þú fjölþættrar fjölskyldutryggingar.

 

  • Hvernig get ég fylgst með hvernig réttindi byggjast upp í lífeyrissjóðnum mínum?

    Fylgstu með á yfirlitum hvernig lífeyrisréttindi þín myndast og byggjast upp. Á yfirlitunum kemur yfirleitt einnig fram hverjar ellilífeyrisgreiðslur verða í starfslok miðað við áframhaldandi greiðslur.

    Ef þér sýnist að væntanlegur lífeyrir verði ekki nægur þarf að spara aukalega til að ná settu marki. Þá borgar sig að byrja sem fyrst að spara.

    Flestir lífeyrissjóðir eru með sjóðfélagavef þar sem unnt er að sjá greidd iðgjöld og réttindi. Jafnframt getur þú nálgast heildarréttindi þín í samtryggingasjóðum með því að fara inn á Lífeyrisgáttina.

    Sjóðfélagar fá aðgang að Lífeyrisgáttinni á heimasíðum lífeyrissjóðanna og nota þar sama aðgangsorð og gildir fyrir viðkomandi sjóðfélagavef.

  • Hvað fæ ég út úr því að greiða í lífeyrissjóð?

    Með greiðslum í lífeyrissjóð ávinna sjóðfélagar sér eftirfarandi réttindi.

    • Ellilífeyri til æviloka.
    • Örorkulífeyri við starfsorkumissi vegna slysa eða sjúkdóma.
    • Makalífeyri til eftirlifandi maka við andlát. Oftast tímabundinn lífeyrir (3 til 5 ár) en nokkrir lífeyrissjóðir greiða makalífeyri þó ævilangt.
    • Barnalífeyri vegna örorku eða andláts sjóðfélagans.

    Meginhlutverk lífeyrissjóða er að greiða ellilífeyri til æviloka. Ellilífeyrisgreiðslur lífeyrissjóða eru yfirleitt stærsti hluti tekna á eftirlaunaárunum og þess vegna eru réttindi í lífeyrissjóðum afar mikilvæg.

  • Ef ég hef greitt í fleiri en einn lífeyrissjóð, get ég þá fengið upplýsingar um réttindi mín á einum stað?

    Já, þú getur haft samband við einhvern af þeim lífeyrissjóðum sem þú hefur greitt til og fengið aðgangsorð að sjóðfélagavef. Þar birtist yfirlit yfir alla þá lífeyrissjóði sem þú hefur greitt til.

    Jafnframt getur þú nálgast heildarréttindi þín í samtryggingasjóðum með því að fara inn á Lífeyrisgáttina. Sjóðfélagar fá aðgang að Lífeyrisgáttinni á heimasíðum lífeyrissjóðanna og nota þar sama aðgangsorð og gildir fyrir viðkomandi sjóðfélagavef.

    Þegar kemur til töku lífeyris er nægilegt að sækja um hjá einum sjóði þar sem í gildi er sérstakt samkomulag um samskipti milli lífeyrissjóða. Almennt ber að sækja um hjá þeim sjóði sem síðast var greitt til og verður þá umsóknin send áfram til annarra sjóða.

  • Er hægt að flytja réttindi milli lífeyrissjóða við upphaf lífeyristöku?

    Lífeyrisréttindi eru ekki flutt á milli sjóða. Lífeyrissjóðirnir hafa ákveðnar reglur um samskipti sín á milli. Þegar kemur að töku lífeyris er því nægjanlegt að senda inn umsókn til þess sjóðs sem síðast var greitt til og sér hann um að senda umsóknina áfram til annarra sjóða sem greitt hefur verið í.

  • Eru lífeyrisgreiðslur verðtryggðar?

    Já, lífeyrisgreiðslur eru verðtryggðar. Hjá flestum lífeyrissjóðum breytist upphæð lífeyris til samræmis við breytingar á vísitölu neysluverðs. Hjá sumum sjóðum reiknast lífeyrir sem hlutfall af launum og hækkar því í samræmi við launahækkanir.

  • Eru mér tryggð einhver lágmarksréttindi úr lífeyrissjóðnum?

    Lífeyrisréttindin miðast við þau iðgjöld sem greidd eru í sjóðinn.

    Samkvæmt lögum eiga lífeyrissjóðir að tryggja lágmarkslífeyri sem nemur 56% af þeim launum sem greitt er af í lífeyrissjóð í mánaðarlegan ellilífeyri til æviloka, miðað við að iðgjald hafi verið greitt í 40 ár. Sama lágmark á við um örorkulífeyri en makalífeyrir skal a.m.k. vera 50% af lágmarkstryggingaverndinni. Barnalífeyrir er yfirleitt föst fjárhæð sem ekki er háð launum sjóðfélagans.

    Margir lífeyrissjóðir veita meiri réttindi en þá lágmarkstryggingavernd sem tilskilin er í lögum, annaðhvort í samtryggingu eða í séreign.

  • Eru reglur og réttindi mismunandi eftir lífeyrissjóðum?

    Réttindi eru misjöfn eftir lífeyrissjóðum. Lög um lífeyrissjóði skilgreina hver skuli vera lágmarkstryggingavernd lífeyrissjóða. Flestir lífeyrissjóðir eru með vefsíður þar sem finna má upplýsingar um réttindi sem þeir veita. Nákvæmustu upplýsingar um réttindi fást í samþykktum viðkomandi lífeyrissjóðs.

  • Veitir aðild að lífeyrissjóðum einhver önnur réttindi en til lífeyris?

    Flestir lífeyrissjóðir veita sjóðfélögum sínum hagstæð lán gegn veði í fasteign. Lánareglur og kjör eru mismunandi milli sjóða. Lánin eru yfirleitt verðtryggð miðað við vísitölu neysluverðs.

  • Kemur lífeyrissjóðurinn til hjálpar ef ég verð atvinnulaus?

    Nei. lífeyrissjóðir greiða ekki lífeyri vegna atvinnuleysis.

Sjálfstætt starfandi

Sjálfstæðir atvinnurekendur eru þeir sem stunda eigin rekstur, ýmist á eigin kennitölu eða í félagi, oftast einkahlutafélagi. Sjálfstæðir atvinnurekendur þurfa eins og aðrir launamenn að greiða í lífeyrissjóð. Hjá sjálfstæðum atvinnurekendum eru lífeyrissjóðs­iðgjöld miðuð við reiknuð laun (endurgjald) og verða þeir að greiða að lágmarki 12% í lífeyrissjóð.

  • Hvenær þarf ég að vera búinn að greiða í lífeyrissjóð ef ég vinn sjálfstætt?

    Iðgjöldin á að greiða mánaðarlega. Gjalddagi iðgjalda er 10. dagur næsta mánaðar eftir að laun eru greidd. Eindagi er síðasti dagur greiðslumánaðar. Ef iðgjöld greiðast eftir eindaga reiknast dráttarvextir frá gjalddaga.

  • Hvaða reglur gilda um viðbótarlífeyrissparnað?

    Launamenn og sjálfstætt starfandi geta greitt allt að 4% af heildarlaunum sínum sem viðbótariðgjöld til lífeyrissparnaðar. Í flestum kjarasamningum er samið um að launagreiðendur greiði 2% af launum starfsmanna sinna sem mótframlag við viðbótarlífeyrissparnað þeirra, enda sé framlag launamanns a.m.k. 2%.

Sjóðfélagalán

Flestir lífeyrissjóðir veita sjóðfélagalán gegn veði í fasteign. Á vefsíðum lífeyrissjóðanna eru lánareiknivélar sem geta nýst vel og ráðgjafar hjá lífeyrissjóðnum þínum eru tilbúnir til að aðstoða þig.

 

  • Er hægt að fá lán hjá lífeyrissjóðunum

    Flestir lífeyrissjóðir veita lán til sjóðfélaga gegn fasteignaveði að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Kjör á lánum til sjóðfélaga eru yfirleitt vel samkeppnishæf og því eru sjóðfélagalánin góður kostur fyrir þá sem þurfa lán til lengri tíma, t.d. til að að kaupa fasteign.

Skipting ellilífeyrisréttinda

Sjóðfélagi og maki geta gert samkomulag um að skipta ellilífeyrisréttindum. Heimilt er að skipta greiðslum sem þegar eru hafnar, þegar áunnum réttindum og/eða framtíðarréttindum. Skiptingin þarf að vera gagnkvæm og jöfn.

Kynningargögn og eyðublöð

Ef þú finnur ekki það sem þú leitar að þá hafðu samband við ráðgjafa hjá lífeyrissjóðnum þínum.

 

  • Er hægt að skipta ellilífeyrissréttindum milli hjóna og sambúðarfólks?

    Já, það er hægt samkvæmt ákveðnum reglum. Skipting ellilífeyrisréttindanna tekur til þeirra sem eru eða hafa verið í hjúskap eða óvígðri sambúð. Skipting ellilífeyrisréttinda skal fela í sér gagnkvæma skiptingu sem skal vera jöfn, þ.e.a.s. hvort hjóna eða sambúðarfólks skal veita hinu sama hlutfall réttinda sinna. Þess vegna þurfa báðir aðilar að skipta ellilífeyrisréttindum sínum.

    Heimilt er að framselja til makans allt að helmingi ellilífeyrisréttinda.

  • Maki minn hefur meiri tekjur en ég. Getum við jafnað lífeyrisréttindi okkar?

    “Já, það er heimilt að skipta ellilífeyrisréttindum með maka sínum. Skiptingin á þá að vera gagnkvæm. Það þýðir að hjón eða sambúðarfólk skal veita hinu sama hlutfall réttinda sinna.

    Heimildin nær til allt að helmings lífeyrisréttindanna. Skipting lífeyrisréttinda milli hjóna nær þó aðeins til þeirra réttinda sem hafa áunnist á meðan hjúskapur eða sambúð hefur staðið.

    Hægt er að skipta lífeyrisréttindunum með ýmsum hætti:

    • Skipta þeim ellilífeyrisgreiðslum sem þegar eru hafnar.
    • Skipta áunnum ellilífeyrisréttindum, enda sé það gert í síðasta lagi áður en sjóðfélaginn hefur náð 65 ára aldri.
    • Skipta framtíðarréttindum, þ.e. þeirra ellilífeyrisréttinda sem munu ávinnast eftir að samkomulag um skiptinguna hefur verið gert.

    Mikilvægt er að leita til ráðgjafa hjá lífeyrissjóðnum þínum áður en ellilífeyri er skipt þannig að ávinningur af skiptingunni sé ljós fyrirfram.”

  • Ég er heimavinnandi og hef aldrei greitt í lífeyrissjóð. Á ég rétt á hluta af lífeyrisréttindum maka míns?

    Maka þínum er heimilt að framselja til þín allt að helmingi ellilífeyrissjóðsréttinda sinna.

    Við andlát sjóðfélaga fær eftirlifandi maki svokallaðan makalífeyri, hvort sem réttindum hefur verið skipt eða ekki. Óskertur makalífeyrir er greiddur í að minnsta kosti tvö ár. Ef eftirlifandi maki er með börn yngri en 18 ára á framfæri sínu er makalífeyririnn óskertur þar til yngsta barnið hefur náð 18 ára aldri. Hjá sumum lífeyrissjóðum er makalífeyrir greiddur lengur.

    Ef eftirlifandi maki er öryrki við andlát sjóðfélaga og yngri en 67 ára er óskertur makalífeyrir greiddur á meðan örorkan varir.

    Makalífeyrir fellur niður ef makinn gengur í hjónaband á ný eða stofnar til sambúðar.

Skattamál

  • Hvaða skattareglur gilda um iðgjöld í lífeyrissjóði?

    Sjóðfélagi getur að hámarki dregið 8% af launum frá skattskyldum tekjum, 4% vegna iðgjalds í samtryggingarsjóð og 4% í viðbótarlífeyrissparnað.

    Framlag launagreiðenda er frádráttarbært frá skattskyldum tekjum og ekki hlunnindi hjá launþega. Tekjuskattur er greiddur af útborgunum eins og öðrum tekjum.

     

     

  • Hvaða skattareglur gilda um viðbótarlífeyrissparnað?

    Sömu skattareglur gilda um iðgjöld vegna viðbótarlífeyrissparnaðar og í lífeyrissjóð, þ.e. lífeyrir er skattlagður eins og hverjar aðrar vinnutekjur en lífeyrisþegar geta nýtt sér persónuafslátt til að lækka skattana. Iðgjöld eru greidd óskattlögð í viðbótarlífeyrissparnað.

  • Hvers vegna þarf ég að borga skatta af lífeyrisgreiðslum?

    Lífeyrir er skattlagður eins og hverjar aðrar vinnutekjur en lífeyrisþegar geta nýtt sér persónuafslátt til að lækka skattana. Þar sem lífeyrisiðgjöld eru greidd óskattlögð í lífeyrissjóð er komið í veg fyrir tvísköttun lífeyris. Réttindi hjá lífeyrissjóðum eru undanþegin fjármagnstekjuskatti af vaxtatekjum.

Tryggingamál

Lífeyrissjóðir veita fjölþættar fjölskyldutryggingar.

Mikilvægt er að þekkja þær reglur sem gilda um tryggingarvernd lífeyrissjóðanna.

 

  • Get ég sleppt því að kaupa líftryggingu ef ég greiði í lífeyrissjóð?

    Nýir sjóðfélagar með börn á framfæri og miklar fjárskuldbindingar ættu að skoða vandlega að kaupa líftryggingu til að verja fjölskyldu fyrir tekjumissi við fráfall.

    Líftrygging getur skipt sköpum við fráfall til þess að hægt sé að greiða af lánum og framfleyta fjölskyldunni ef sjóðfélagi fellur frá. Við fráfall er makalífeyrir greiddur úr lífeyrissjóðum þar til yngsta barnið hefur náð 18 ára aldri (sumir lífeyrissjóðir greiða barnalífeyrir lengur) en ef börnin eru orðin fullorðin er makalífeyrir yfirleitt tímabundinn og greiddur í þrjú til fimm ár (hjá sumum sjóðum þó lengur).

    Réttindin eru oft óveruleg fyrstu þrjú árin sem greitt er í lífeyrissjóð og það er af þeirri ástæðu sem Landssamtök lífeyrissjóða hvetja nýja sjóðfélaga til að skoða vandlega þörf á líftryggingu fyrstu árin á vinnumarkaði.

    Það má reyndar færa rök fyrir því að líftrygging sé skynsamleg hvenær sem er á starfsævinni en þörfin er sérstaklega mikil fyrstu þrjú árin sem greitt er í lífeyrissjóð.

  • Þarf ég að kaupa tryggingar til að verja mig fyrir tekjumissi vegna slysa eða sjúkdóma ef ég greiði í lífeyrissjóð?

    Það tekur nýja sjóðfélaga yfirleitt þrjú ár að öðlast rétt á fullum örorkulífeyri. Þetta þýðir að ungt fólk sem er að hefja störf á vinnumarkaði er í raun án örorkutryggingar fyrstu árin. Það er slæmt þegar tekið er tillit til þess að þetta eru þau ár sem fólk er að stofna fjölskyldu og eignast heimili. Þess vegna getur verið skynsamlegt fyrir nýja sjóðfélaga að kaupa sérstaka örorkutryggingu.

Við andlát

Lífeyrissjóðir greiða makalífeyri til maka látins sjóðfélaga til að milda fjárhagslegt áfall fjölskyldunnar. Lífeyrissjóðirnir greiða einnig barnalífeyri með börnum örorkulífeyrisþega og látinna sjóðfélaga. Barnalífeyrir er greiddur a.m.k. til 18 ára aldurs og oft lengur.

 

  • Skiptir máli hvort maki minn er enn að vinna eða kominn á eftirlaun eða örorkulífeyri við andlát?

    Nei. Upphæð makalífeyris fer eftir þeim réttindum sem sjóðfélagi hafði áunnið sér fyrir andlátið, auk þeirra réttinda sem hann hefði áunnið sér hjá sjóðnum ef hann hefði greitt til 65 eða 67 ára aldurs (framreikningur).

    Til að réttur til framreiknings geti myndast þarf sjóðfélagi að hafa greitt til lífeyrissjóðsins í a.m.k. 24 mánuði á undanförnum 36 mánuðum og 6 mánuði á síðustu 12 mánuðum fyrir andlátið.

  • Erfist séreignarsjóðurinn minn?

    Við andlát rennur séreignarlífeyrir til maka og barna.  Skiptingin er sú að hjúskaparmaki (giftur) fær 2/3 og börn 1/3.  Séreignarlífeyrinum er skipt þótt að maki sitji eftir í óskiptu búi. Ef hinn látni var hvorki giftur né átti börn þá flyst inneignin til dánarbúsins og rennur til erfingja.  

  • Greiða lífeyrissjóðir útfararkostnað

    Lífeyrissjóðir greiða ekki útfararkostnað. Þeir greiða maka- og  barnalífeyri ef eftirlifendur eru til staðar. Sum stéttarfélög greiða hins vegar útfararstyrk.