Kafli 5: Fjármögnun lífeyriskerfa

Í gagnagrunnum OECD er að finna tölur um útgjöld hvers lands til lífeyris sem greiddur er í peningum og unnt er að bera þær saman við tölur OECD um verga landsframleiðslu og heildarlaun.

Tafla 15: Lífeyrisútgjöld úr opinbera kerfinu og eyrnamerktar tekjur ríkisins:

Land (fjármögnun stoða 0+1) Lífeyrisgreiðslur í % af VLF 20131) Lífeyrisgreiðslur í % af heildarlaunum1) Iðgjöld af launum sem renna til ríkisins Nettó-útgjöld ríkisins til lífeyrismála
Bretland (J) 5,0% 9,9% 25,8%-27,8% -15,9%-17,9%
Danmörk (Ó, F) 8,0% 15,4% Trygg.gj. 8,0% +7,4%
Holland (J) 5,3% 10,7% 17,9% -7,2%
Ísland (Ó) 2,0% 3,8% Trygg.gj. 4,0% -0,2%
Svíþjóð (R) 7,0% 14,6% 16% +1,4%
Heimildir: 1) OECD 
Merkingar í 1.dálki: Ósýnileg iðgjöld (skattar), Föst iðgjöld, Jöfnunariðgjöld, Réttindamiðuð iðgjöld

Í töflu 16 kemur skýrt fram að lífeyrisútgjöld hins opinbera eru miklu lægri á Íslandi en í hinum löndunum. Hafa ber þó í huga að hlutfall eldri borgara af heildarmannfjölda er mun lægra á Íslandi, en nánar er fjallað um það í 6. kafla. Athygli vekur að í Bretlandi og í Hollandi innheimtir ríkið iðgjöld langt umfram útgjöld til lífeyrismála og má því líta svo á að iðgjöldin séu að hluta til almennur skattur.

Tafla 16: Samanburður iðgjalda til lífeyrismála:

Land Iðgjöld af launum til ríkisins Iðgjöld af launum til sjóða (stoða 1 og 2) Heildariðgjöld af launum til stoða 0-1-2
Bretland 25,8%-27,8% 8% 33,8%-35,8%
Danmörk Launask. 8,0% 13-19% 21,5%-27,5%
Holland 17,9% 7,5%-9,4% 25,4%-27,3%
Ísland Trygg.gj. 4,0% 15,5% 19,5%
Svíþjóð 16% 7% 23%
Í tilvikum Bretlands og Íslands eru sýnd iðgjöld til stoðar 2 sem stefnt er að.
Heimildir: OECD, Pensions at a Glance 2015 og vefsíður opinberra stofnana sem fara með lífeyrismál.

Launatengd iðgjöld til lífeyrismála, greidd af launþega og launagreiðanda, eru töluvert lægri á Íslandi en í hinum löndunum.

Eurostat, hagstofa Evrópusambandsins, hefur tekið saman tölur um heildarlífeyrisgreiðslur EES-ríkja úr öllum stoðum. Þar er Ísland annað tveggja ríkja með lægstar greiðslur, hitt er Írland.

Tafla 17: Heildarlífeyrisgreiðslur frá öllum stoðum:

Land % af VLF
Bretland 10,2%
Danmörk 9,6%
Holland 10,1%
Ísland 5,3%
Svíþjóð 10,2%
Tölur frá 2012-2013. Heimild Eurostat

Samanburðurinn sýnir að á Íslandi eru greiðslurnar rúmur helmingur þess sem gerist í hinum löndunum fjórum. Skýringanna er fyrst og fremst að leita í aldursdreifingu og atvinnuþátttöku. Hlutfallslega færri eru komnir á virkan lífeyristökualdur á Íslandi en í hinum löndunum.

Opna kafla 6: Aldursdreifing og atvinnuþátttaka

Fannst þér efnið á síðunni hjálplegt?